Giới thiệu về Ngày Thống kê Thế giới và hoạt động kỷ niệm trên toàn cầu

Ngày 03/6/2010, Đại hội đồng Liên hợp quốc chính thức phê chuẩn ngày 20 tháng 10 hằng năm là Ngày Thống kê Thế giới tại Nghị quyết số 64/267. Ngày Thống kê Thế giới đầu tiên đã nhận được sự hưởng ứng và tham gia của hơn 130 quốc gia trên thế giới với nhiều hình thức hoạt động phong phú ở cấp quốc gia, quốc tế, khu vực và tiểu vùng. Năm 2015, tại Nghị quyết số 69/282, Đại hội đồng Liên hợp quốc quyết định kỷ niệm Ngày Thống kê Thế giới với chu kỳ 5 năm một lần.

          Năm nay, cộng đồng Thống kê thế giới tổ chức kỷ niệm Ngày Thống kê Thế giới (World Statistics Day) lần thứ tư (20/10/2025). Đây không chỉ là dịp để tôn vinh giá trị cống hiến, tính trung thực và sự chuyên nghiệp của công tác thống kê mà còn là cơ hội để các Chính phủ và người dân nâng cao nhận thức về vai trò quan trọng của dữ liệu và số liệu thống kê trong xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng vì một tương lai phát triển bền vững.

          Ngày 30/9/2025, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres đã gửi thư mời các nguyên thủ quốc gia, với tư cách là nhà sản xuất, sử dụng và thụ hưởng số liệu thống kê chính thức, hỗ trợ cho những hoạt động kỷ niệm này. Trong thư, Tổng Thư ký nhấn mạnh “Khi thế giới tăng cường nỗ lực thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững, hãy cùng nhau tôn vinh Ngày Thống kê Thế giới để tái khẳng định vai trò quan trọng của số liệu thống kê kịp thời, độc lập và chính xác trong việc xây dựng một tương lai bền vững hơn cho tất cả mọi người”.

          Chủ đề của Ngày Thống kê Thế giới năm 2025 là “Thúc đẩy thay đổi bằng dữ liệu và số liệu thống kê chất lượng cho mọi người” (Driving change with quality statistics and data for everyone). Trên giác độ toàn cầu, chủ đề này mang ý nghĩa chiến lược, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang tiến gần đến cột mốc năm 2030 để đánh giá tiến độ thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững, với 17 Mục tiêu phát triển bền vững được Liên hợp quốc thông qua vào năm 2015. Chủ đề khẳng định cam kết của hệ thống thống kê quốc gia trong ứng phó với những thách thức mới và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên dữ liệu toàn cầu.

Lễ kỷ niệm Ngày Thống kê Thế giới năm nay đặc biệt có ý nghĩa khi trùng với Lễ kỷ niệm 80 năm thành lập Liên hợp quốc, đánh dấu 8 thập kỷ thế giới chung tay tạo nên những thành tựu phát triển dựa trên dữ liệu, vì con người và hành tinh của chúng ta. Để kỷ niệm Ngày Thống kê Thế giới lần thứ tư, Cơ quan Thống kê Liên hợp quốc đã xây dựng chuyên trang để các quốc gia thành viên cùng chia sẻ những hoạt động kỷ niệm Ngày Thống kê Thế giới năm nay. Các Ủy ban khu vực của Liên hợp quốc phối hợp cùng Cơ quan Thống kê Liên hợp quốc tổ chức hội thảo trực tuyến 24 giờ trên toàn cầu chia sẻ câu chuyện truyền cảm hứng và sáng kiến thống kê từ khắp nơi trên thế giới về những chuyển mình trong dữ liệu, tiến bộ về phương pháp luận, công nghệ, công tác phối hợp giúp dữ liệu dễ tiếp cận và có tác động chính sách lớn hơn.

Vai trò của số liệu thống kê trong việc thúc đẩy thay đổi

          Số liệu thống kê có chất lượng là nền tảng cho công tác xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng khi các quốc gia xác định được nhu cầu thực tế, phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả và đo lường tác động của các chương trình mục tiêu quốc gia nhằm thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững. Liên hợp quốc chọn chủ đề năm 2025 đã thể hiện rõ quyết tâm khi đưa dữ liệu không chỉ là con số đơn thuần mà là công cụ mạnh mẽ để “thúc đẩy thay đổi”, từ việc cải thiện hệ thống y tế, nâng cao chất lượng giáo dục, đến thúc đẩy bình đẳng giới và ứng phó với biến đổi khí hậu.

          Thực tiễn đã chứng minh rõ vai trò quan trọng của số liệu thống kê, đặc biệt trong giai đoạn đại dịch Covid-19, trong kết nối liên quốc gia và quốc tế để cùng phối hợp ứng phó chống dịch. Từ theo dõi tỷ lệ lây nhiễm, số ca tử vong, đến việc xác định các đối tượng cần hỗ trợ y tế và hỗ trợ tài chính, xây dựng kịch bản phục hồi kinh tế sau đại dịch. Số liệu thống kê cũng là thông tin không thể thiếu để đánh giá tác động sâu sắc của đại dịch đối với nền kinh tế, việc làm và xã hội, nhất là việc khắc phục tình trạng bất bình đẳng. Tất cả đều cần số liệu thống kê để có cơ sở hoạch định chính sách.

          Ngoài ra, số liệu thống kê chất lượng giúp đạt được mục tiêu vì con người và lấy con người làm trung tâm. Số liệu thống kê cần mang tính đại diện và phản ánh được tình hình các nhóm dân số dễ bị tổn thương, các nhóm thiểu số tại các vùng địa lý đặc biệt có tính đến yếu tố giới và dân tộc. Vì lấy con người làm trung tâm nên số liệu cần dễ tiếp cận với phương thức phổ biến thông tin minh bạch và tiếp cận đúng đối tượng có tính đến độ tuổi và thói quen tiếp cận thông tin của đối tượng dùng tin.

          Ngành Thống kê Việt Nam tích cực hưởng ứng Ngày Thống kê Thế giới

          Trong những năm qua, ngành Thống kê Việt Nam luôn tham gia và đóng góp tích cực vào hoạt động thống kê khu vực và toàn cầu, không ngừng phấn đấu, đổi mới để biên soạn và cung cấp kịp thời, đầy đủ thông tin thống kê kinh tế - xã hội, phục vụ đắc lực cho Đảng và Nhà nước trong xây dựng chính sách phát triển kinh tế - xã hội, quản lý, chỉ đạo, điều hành từ Trung ương đến địa phương, góp phần quan trọng đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển.

          Kể từ năm 2015, Thống kê Việt Nam đã tổ chức các hoạt động kỷ niệm ngày Thống kê Thế giới 5 năm một lần. Năm nay, ngành Thống kê đã vinh dự nhận được Thư chúc mừng của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính động viên công chức, viên chức, người lao động ngành Thống kê Việt Nam và những người làm công tác Thống kê trong cả nước. Đây chính là vinh dự, tự hào và là nguồn động viên lớn lao cho những người làm thống kê trong cả nước.

          Với sự quan tâm của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Lãnh đạo Bộ Tài chính, Ngày Thống kê Thế giới là cơ hội để thu hút và truyền cảm hứng cho các thế hệ những người làm công tác thống kê. Hưởng ứng lời kêu gọi của Tổng Thư ký Liên hợp quốc, Việt Nam tiếp tục các hoạt động ý nghĩa nhằm lan tỏa thông điệp về một ngành Thống kê hiện đại, chuyên nghiệp, đáng tin cậy và minh bạch trong kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng của dân tộc.